MACIEJ ŚWITALSKI
Język poetycki Macieja Krzysztofa Świtalskiego w jego „Czujniku czadu” jest nagi, bezpośredni, surowy, mimo wszystko pozostaje ewokatywny. Jest coś, co może nie dawać spokoju w jego zrębowej, dewersyfikującej, usiłującej czynić z tradycji i tzw. tradycji –retrospektywę, ale bez całej migotliwej kalejdoskopowości, którą oglądaliśmy wiele razy, między innymi przy okazji debiutuów Piotra Przybyły i Patryka Kosendy. To obiecujące, w moim przekonaniu, gdy poeta nie wykorzystuje estetycznych okazji – nawiązując do tego wszystkiego, co mitograficzne i mitokulturowe w sposób dość swój, bezpośredni, więc do pewnego stopnia anestetyczny i amuzyczny… „A może mogłabyś / Krzyżyk zawiesić pod v-neck / Karmić dziecko patrzące na szkaplerz / A może mógłbym / Różaniec wsunąć pod mankiet francuski”, tak Świtalski zapytuje, konfidencjonalnie, półerotycznie, półświecko i półświęcie – w wierszu „Dżinsy pod habitem”. Dużo w tych wierszach podobnej ironicznej zaczepności – w zwrocie do adresata, adresatki najczęściej, trzeba jednak podkreślić, że to raczej erotyczna, czy metaerotyczna ironia, uprzedzająca jakiś rodzaj satysfakcji, ciekawej satysfakcji również wynikającej ze zdegradowania diapazonu tradycji, sprowadzenia jej do ironicznego pop-tradycjonalnego kodu. Bo Świtalski także nad tym się zastanawia – jak, wtórnie, kodować – mitologie kulturowe, paradygmaty, biblizmy, podręczną pamięć – nie jedynie przecież – polskiej kultury. Próbuje z tego wtórnie kodowanego czy rozkodowanego kodu, by nie powiedzieć – z ruin tego kodu – stworzyć handbooka – i takim handbookiem w jakimś zasadniczym, moim zdaniem, sensie jest także debiutancki tom trzydziestoletniego poety, który mamy przyjemność w roku 2025 zauważyć i nagrodzić: „Czujnik czadu”.
Karol Samsel